នៅចាំល្បែងចាប់កូនខ្លែងទេគ្នាយើង?
Loading...
ល្បែងចាប់កូនខ្លែង ជាល្បែងជាល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរដែលមានតាំងពីយូរលង់ណាស់ មកហើយដែលអ្នកលេងភាគច្រើនជាកុមារា កុមារី ជំទង់ៗហើយពួកគេតែងតែលេងក្នុងវេលាយប់ខែភ្លឺ នៅរដូវចូលឆ្នាំ ឬនៅពេលទំនេរពីការងារ ។
តាមសៀវភៅល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរបានសរសេរថា ល្បែងចាប់កូនក្លែង ពេលលេងគេត្រូវ ចាប់ម្នាក់ដែលមានមាឌមាំធំ ឲ្យធ្វើជាមេហ្វូងហៅថាមេមាន់ ហើយគេ ចាត់កុមារាកុមារី ជាច្រើននាក់ឲ្យធ្វើជាកូនមាន់ ហើយគេក៏ចាត់ម្នាក់ទៀត ឲ្យធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់ ។ ម្នាក់ៗគេយកក្រមាក្រវាត់ចង្កេះឲ្យតឹងណែន ការពារកុំឲ្យរបូតសំលៀក ។ គេនាំគ្នាបង្កាត់ភ្លើងឲ្យបានជាភ្នក់ ១ តូច ហើយម្នាក់ដែលជាមេមាន់បញ្ជាឲ្យកូនរបស់ខ្លួនតោងចង្កេះតៗគ្នា រហូតដល់អស់ ដោយឈរជាជួរ រួចដើរក្រឡឹងព័ទ្ធជុំភ្នក់ភ្លើង ។ជាមួយគ្នានេះ មេមាន់ ពោលពាក្យចំអកឡកឡឺយឲ្យន័យទៅអ្នកដើរតួជាខ្លែងថា ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនអក ពពេចញ៉ែញ៉ក កូនអញតែមួយ ជីកអន្លុកដាំត្រកួន ទន្សាយរត់ពួន ត្រកួនឡើងលាស់ ទៀន១គូតាំងយូបាំងព្រះ លើកដៃសំពះ ដូនៗសុំភ្លើង ។
ចំណែកម្នាក់ដែលធ្វើខ្លែងឈរធ្វើព្រងើយ កាលបានឮមេមាន់ និង កូនមាន់ស្រែកដូច្នេះ ក៏ដើរចូលទៅរកភ្នក់ភ្លើង ហើយនិយាយសុំភ្លើងថា “ដូនៗសុំភ្លើង!” មេមាន់ឆ្លើយថា: "រលត់" ខ្លែងសុំថា: "សុំមួយអង្គត់" មេថា៖ "មួយរលាយ" ខ្លែងថា៖ "សុំទឹកបាយ" មេថា៖ "ឆ្កែលិទ្ធ" ខ្លែងថា៖ "សុំកាំបិត" មេថា៖ "មិនទាន់ច្រុង" ខ្លែងថា៖ "សុំល្ហុង" មេថា៖ "មិនទាន់ដាំ" ខ្លែងថា៖ "សុំថ្នាំ"។ មេថា៖ "ស្រូវមិនទាន់ហាល ខ្លែងថា៖ "សុំផាល" មេថា៖ "មិនទាន់សិត" ហើយខ្លែងក៏អង្គុយនៅបៀតភ្នក់ភ្លើងនោះ ។
ចំណែកមេមាន់ក៏នាំកូនរបស់ខ្លួនដើរប្រទក្សិណព័ទ្ធជុំវិញខ្លែង និងភ្នក់ភ្លើង ហើយស្រែកច្រៀងទាំងមេទាំងកូនថា៖ ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូមាន់រួចបន្ទរពាក្យ អាឡយ ៗ បើមេទៅទាន់យក
មាន់ទៅលាក់(បន្ទរ)អាឡយ ៗ លាក់ទុកឯណា លាក់ក្បាលដំណេក(បន្ទរ)អាឡយ ៗ រលឹកពីដេកពីដេក វាយមាន់តូងតាង ។ មាន់ច្រៀងចប់ក៏ឈប់ឈរតម្រៀបគ្នា ។ ខ្លែងក៏ស្រែកសុំភ្លើងបន្តទៀតថា ដូនៗ សុំភ្លើង មាន់ឆ្លើយថា ក្អែកពាំទៅទម្លាក់ក្នុងទឹកទន្លេបាត់ទៅហើយ រួចក៏ដើរព័ទ្ធជុំវិញខ្លែងនិងភ្នក់ភ្លើង ហើយច្រៀងតទៅទៀតថា៖ ប្អូនដេញខ្សែសូត្រ បង្ហូតខ្សែគោម(បន្ទរ)អាឡយ ៗ ខ្លែងអើយកុំលោម មិនបានមាន់ទេ(បន្ទរ) អាឡយៗ ហើយឈរស្ងៀម ។ ខ្លែងក៏និយាយទទូចសុំកូនថា: ដូនៗឲ្យសុំកូនមុខ មេឆ្លើយ- ឪពុកមិនឲ្យ ខ្លែងថា- សុំកូនក្រោយ មេតបថា- កំបាក់កំបែកយកចុះ ខ្លែងកាលបានឮមេមាន់ថា ឲ្យកូនណា កំបាក់កំបែកដូច្នេះ ក៏តាំងដេញចាប់បេះយកកូនណាដែលនៅក្រោយគេ,ឯមេមាន់ខំប្រឹងការពារ កូនរបស់ខ្លួនកុំឲ្យគេបេះយកបាន ឯកូនមាន់ក៏ខំប្រឹងតោងចង្កេះគ្នាយ៉ាងជាប់ រត់ពេនចុះពេនឡើង ខ្វាចខ្វែងចាប់បេះយកខ្លួនម្នាក់ៗបាន ។ ជួនក៏ខ្លែងបេះយកកូនម្ដង ១ ម្ដង ២ ទាល់តែអស់ ។ តែគេមានលក្ខខណ្ឌមួយថា បើកូនណាខ្ទេចចេញពីមេព្រោះប្រឹងគេចខ្លាំង ហើយកូននោះគេក្រាបទៅនឹងដី នោះមេខ្លែងមិនត្រូវចាប់គេទេ ។ កាលអស់កម្លាំងហត់រៀងខ្លួនហើយ ក៏ឈប់សម្រាកបន្តិច ហើយផ្លាស់ប្ដូរគ្នាលេងតទៅទៀត គេលេងតែរបៀបនេះរហូតដល់ពេលឈប់ ។
ប៉ុន្តែល្បែងបែបដូចគ្នានេះ នៅស្រុកខ្លះ គេហៅតម្រូវន័យតាមរបៀបលេងថា ល្បែងខ្លែងចាប់កូនមាន់ ក៏មាន ។ ល្បែងនេះ ជាការបង្ហាត់មនុស្សឲ្យចេះប្រុងស្នៀត ប្រុងស្មារតី ឲ្យរហ័ សរហួន ចេះការពារខ្លួននិងគ្រួសារផង ៕
រៀបរាងដោយ៖ ធានី
ប្រភពអត្ថបទ សៀវភៅល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ
តាមសៀវភៅល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរបានសរសេរថា ល្បែងចាប់កូនក្លែង ពេលលេងគេត្រូវ ចាប់ម្នាក់ដែលមានមាឌមាំធំ ឲ្យធ្វើជាមេហ្វូងហៅថាមេមាន់ ហើយគេ ចាត់កុមារាកុមារី ជាច្រើននាក់ឲ្យធ្វើជាកូនមាន់ ហើយគេក៏ចាត់ម្នាក់ទៀត ឲ្យធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់ ។ ម្នាក់ៗគេយកក្រមាក្រវាត់ចង្កេះឲ្យតឹងណែន ការពារកុំឲ្យរបូតសំលៀក ។ គេនាំគ្នាបង្កាត់ភ្លើងឲ្យបានជាភ្នក់ ១ តូច ហើយម្នាក់ដែលជាមេមាន់បញ្ជាឲ្យកូនរបស់ខ្លួនតោងចង្កេះតៗគ្នា រហូតដល់អស់ ដោយឈរជាជួរ រួចដើរក្រឡឹងព័ទ្ធជុំភ្នក់ភ្លើង ។ជាមួយគ្នានេះ មេមាន់ ពោលពាក្យចំអកឡកឡឺយឲ្យន័យទៅអ្នកដើរតួជាខ្លែងថា ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនអក ពពេចញ៉ែញ៉ក កូនអញតែមួយ ជីកអន្លុកដាំត្រកួន ទន្សាយរត់ពួន ត្រកួនឡើងលាស់ ទៀន១គូតាំងយូបាំងព្រះ លើកដៃសំពះ ដូនៗសុំភ្លើង ។
ចំណែកម្នាក់ដែលធ្វើខ្លែងឈរធ្វើព្រងើយ កាលបានឮមេមាន់ និង កូនមាន់ស្រែកដូច្នេះ ក៏ដើរចូលទៅរកភ្នក់ភ្លើង ហើយនិយាយសុំភ្លើងថា “ដូនៗសុំភ្លើង!” មេមាន់ឆ្លើយថា: "រលត់" ខ្លែងសុំថា: "សុំមួយអង្គត់" មេថា៖ "មួយរលាយ" ខ្លែងថា៖ "សុំទឹកបាយ" មេថា៖ "ឆ្កែលិទ្ធ" ខ្លែងថា៖ "សុំកាំបិត" មេថា៖ "មិនទាន់ច្រុង" ខ្លែងថា៖ "សុំល្ហុង" មេថា៖ "មិនទាន់ដាំ" ខ្លែងថា៖ "សុំថ្នាំ"។ មេថា៖ "ស្រូវមិនទាន់ហាល ខ្លែងថា៖ "សុំផាល" មេថា៖ "មិនទាន់សិត" ហើយខ្លែងក៏អង្គុយនៅបៀតភ្នក់ភ្លើងនោះ ។
ចំណែកមេមាន់ក៏នាំកូនរបស់ខ្លួនដើរប្រទក្សិណព័ទ្ធជុំវិញខ្លែង និងភ្នក់ភ្លើង ហើយស្រែកច្រៀងទាំងមេទាំងកូនថា៖ ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូមាន់រួចបន្ទរពាក្យ អាឡយ ៗ បើមេទៅទាន់យក
មាន់ទៅលាក់(បន្ទរ)អាឡយ ៗ លាក់ទុកឯណា លាក់ក្បាលដំណេក(បន្ទរ)អាឡយ ៗ រលឹកពីដេកពីដេក វាយមាន់តូងតាង ។ មាន់ច្រៀងចប់ក៏ឈប់ឈរតម្រៀបគ្នា ។ ខ្លែងក៏ស្រែកសុំភ្លើងបន្តទៀតថា ដូនៗ សុំភ្លើង មាន់ឆ្លើយថា ក្អែកពាំទៅទម្លាក់ក្នុងទឹកទន្លេបាត់ទៅហើយ រួចក៏ដើរព័ទ្ធជុំវិញខ្លែងនិងភ្នក់ភ្លើង ហើយច្រៀងតទៅទៀតថា៖ ប្អូនដេញខ្សែសូត្រ បង្ហូតខ្សែគោម(បន្ទរ)អាឡយ ៗ ខ្លែងអើយកុំលោម មិនបានមាន់ទេ(បន្ទរ) អាឡយៗ ហើយឈរស្ងៀម ។ ខ្លែងក៏និយាយទទូចសុំកូនថា: ដូនៗឲ្យសុំកូនមុខ មេឆ្លើយ- ឪពុកមិនឲ្យ ខ្លែងថា- សុំកូនក្រោយ មេតបថា- កំបាក់កំបែកយកចុះ ខ្លែងកាលបានឮមេមាន់ថា ឲ្យកូនណា កំបាក់កំបែកដូច្នេះ ក៏តាំងដេញចាប់បេះយកកូនណាដែលនៅក្រោយគេ,ឯមេមាន់ខំប្រឹងការពារ កូនរបស់ខ្លួនកុំឲ្យគេបេះយកបាន ឯកូនមាន់ក៏ខំប្រឹងតោងចង្កេះគ្នាយ៉ាងជាប់ រត់ពេនចុះពេនឡើង ខ្វាចខ្វែងចាប់បេះយកខ្លួនម្នាក់ៗបាន ។ ជួនក៏ខ្លែងបេះយកកូនម្ដង ១ ម្ដង ២ ទាល់តែអស់ ។ តែគេមានលក្ខខណ្ឌមួយថា បើកូនណាខ្ទេចចេញពីមេព្រោះប្រឹងគេចខ្លាំង ហើយកូននោះគេក្រាបទៅនឹងដី នោះមេខ្លែងមិនត្រូវចាប់គេទេ ។ កាលអស់កម្លាំងហត់រៀងខ្លួនហើយ ក៏ឈប់សម្រាកបន្តិច ហើយផ្លាស់ប្ដូរគ្នាលេងតទៅទៀត គេលេងតែរបៀបនេះរហូតដល់ពេលឈប់ ។
ប៉ុន្តែល្បែងបែបដូចគ្នានេះ នៅស្រុកខ្លះ គេហៅតម្រូវន័យតាមរបៀបលេងថា ល្បែងខ្លែងចាប់កូនមាន់ ក៏មាន ។ ល្បែងនេះ ជាការបង្ហាត់មនុស្សឲ្យចេះប្រុងស្នៀត ប្រុងស្មារតី ឲ្យរហ័ សរហួន ចេះការពារខ្លួននិងគ្រួសារផង ៕
រៀបរាងដោយ៖ ធានី
ប្រភពអត្ថបទ សៀវភៅល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ
No comments